Thứ Hai, ngày 25 tháng 2 năm 2013

12 NGÀY TRONG 'THẾ GIỚI TÂM THẦN' - PHẦN II

Hà Nội, 25/2/2013
Lê Anh Hùng




Phần II – Cuộc sống trong “thế giới tâm thần”
Trung tâm Bảo trợ Xã hội II là một trung tâm chăm sóc đối tượng xã hội thuộc Sở LĐ-TB-XH Hà Nội. Trước kia, nó chuyên chăm sóc người tàn tật cũng như các đối tượng xã hội khác; bệnh nhân tâm thần cũng có, nhưng không nhiều. Từ tháng 6/2012, khi Trung tâm Bảo trợ Xã hội IV ở Ba Vì (nơi chăm sóc bệnh nhân tâm thần đã qua điều trị ở các bệnh viện tâm thần) quá tải thì Trung tâm BTXH II mới bắt đầu tiếp nhận bệnh nhân tâm thần từ Ba Vì chuyển qua và từ nơi khác đến. Lúc tôi đến thì ở đây đã có 30 bệnh nhân, đến khi tôi về thì con số này là 34 người. Phần lớn số bệnh nhân này mang bệnh nhẹ, hoặc đã đỡ nhiều. Song cũng có một vài bệnh nhân khá nặng, thậm chí có người còn thường xuyên ỉa đái cả quần.

Tôi được bố trí ở trong một căn phòng khoảng 12m2 với 4 giường đơn dành cho 4 người. Toàn bộ khu vực bệnh nhân tâm thần nam bao gồm 1 phòng lớn rộng khoảng 50m2, chứa trên dưới 10 người; 5 phòng nhỏ như phòng của tôi, mỗi phòng chứa 4 người; 2 phòng dành cho bệnh nhân lên cơn kích động cần cách ly, không có giường mà chỉ có bệ xi-măng lát đá hoa, với bồn cầu riêng; 1 nhà kho chứa quần áo bệnh nhân, chăn màn, vật dụng vệ sinh; 1 khu vệ sinh chung với 2 phòng tắm nhỏ và 3 phòng vệ sinh. Khu nhà có hình chữ nhật, gồm 1 dãy nhà chính (5 phòng nhỏ + 1 phòng lớn) và một dãy nhà phụ (khu vệ sinh, 1 phòng kho và 2 phòng dành cho bệnh nhân kích động). Trước mặt dãy nhà chính là tường của một toà nhà khác. Ở giữa khu nhà là một khoảng sân hình chữ nhật rộng chừng 100m2. Đối diện với dãy nhà phụ là cửa chính thông ra ngoài của khu nhà, cửa xếp bằng sắt, luôn được khoá cẩn thận mỗi khi cán bộ, nhân viên trung tâm ra vào. Một bên cửa chính là phòng dành cho CBCNV trực. Trong phòng có đặt một chiếc TV Samsung 21 inch, thường bật lên cho bệnh nhân xem qua cửa sổ.

Sân và hai phòng dành cho bệnh nhân lên cơn. Ảnh: Ngô Nhật Đăng

Theo tìm hiểu của tôi, mỗi bệnh nhân hàng tháng được 700.000VNĐ tiền ăn và 15.000VNĐ tiền mua thuốc, một năm được phát một bộ quần áo. Chăn màn và quần áo ấm cho bệnh nhân phần lớn là do quyên góp hay do các tổ chức và cá nhân tặng. Một cô hộ lý tâm sự với tôi là quần áo rét thì hiện tạm ổn nhưng trung tâm đang lo thiếu quần áo lót cho bệnh nhân trong mùa hè tới, bởi mùa hè trời nắng, bệnh nhân hay lên cơn mà mỗi lần như thế họ thường xé quần áo của mình. Do số tiền được cấp mua thuốc ít ỏi nên có bệnh nhân bệnh tình không những không cải thiện mà còn xấu hơn lúc mới đến.
Khoảng 6h sáng, bệnh nhân được đánh thức đồng loạt rồi ra sân tập thể dục (trừ những ngày trời mưa). Sau đó, họ làm vệ sinh cá nhân và chờ ăn sáng, uống thuốc. Việc tắm giặt được nhân viên quan tâm khá chu đáo. Trời nắng thì bệnh nhân tắm trong khu vệ sinh, trời lạnh thì họ được đưa ra ngoài tắm nóng lạnh ở khu nhà gần đó. Việc giặt giũ quần áo, chăn màn do nhân viên trung tâm đảm nhiệm. Một vài bệnh nhân tỉnh táo, ưa sạch sẽ thì tự giặt quần áo của mình.
Ở đây, bệnh nhân được ăn ngày ba bữa. Bữa sáng vào lúc 7h30, với thực đơn luân phiên: bánh mì, bánh chưng, bánh nếp, bánh giò… Bữa trưa ăn vào lúc 10h30 và bữa chiều vào lúc 16h30. Thực đơn hai bữa chính thường gồm một món thịt và một món canh hay rau, cũng luân phiên đổi món hàng ngày: thịt lợn/thịt gà/trứng vịt luộc (1 quả)/giò chả (1 khúc)... Nhân viên trung tâm trồng rau trong những khu đất dành cho mục đích tăng gia sản xuất rồi bán lại cho trung tâm; ngoài ra, họ còn trồng rau ở nhà và bán cho trung tâm để cải thiện đời sống. Nhờ thế, mọi người ở đây đều được ăn rau sạch, thứ của hiếm trên các khu chợ ở Hà Nội. Ban đầu, tôi phải ăn với một tô đựng cả cơm lẫn thức ăn (kể cả canh) như các bệnh nhân khác. Sau vài hôm, nhân viên ở đây cho tôi một cái cặp lồng để đựng canh, rồi tôi cũng xin được nước rửa bát để tự rửa đồ dùng cho mình. Có hai bệnh nhân tỉnh táo và siêng năng hơn số khác được giao nhiệm vụ thay nhau rửa bát hàng ngày.
Các bệnh nhân tâm thần ở trung tâm, cũng như ở những nơi khác, hầu hết đều nghiện thuốc lá. Họ dễ bắt chước nhau và không làm chủ được hành vi. Hễ gia đình hoặc ai cho đồng nào là hầu như họ chỉ dùng để mua thuốc bằng cách nhờ các nhân viên mua ở căng-tin của trung tâm. Không chỉ nghiện thuốc lá, một số bệnh nhân còn rất khoái uống trà. Họ mua trà ở trung tâm và xin nước sôi của nhân viên, hoặc của số đối tượng xã hội tỉnh táo, không bị giam nhốt. Thời gian tôi ở đây tuy ngắn ngủi nhưng cũng may mắn được nhận quà từ 2 cuộc từ thiện của các nhà hảo tâm bên ngoài.
Việc phân biệt một người mắc bệnh tâm thần với một người tỉnh táo là điều không mấy khó khăn, nhất là đối với những người vẫn thường xuyên tiếp xúc với bệnh nhân tâm thần. Do vậy, trong thời gian ở trung tâm, phần lớn CBCNV đều xem tôi là một hiện tượng lạ, nhất là khi tôi không phải uống thuốc gì hết mà vẫn cứ ăn ngon ngủ kỹ (bệnh nhân tâm thần thiếu thuốc thì không ngủ được, mà mất ngủ sẽ dẫn đến rối loạn tâm thần). Với một số người, tôi bảo họ hãy lên mạng tìm hiểu thông tin về tôi. Người nọ rỉ tai người kia nên hầu hết mọi người đều hiểu tình cảnh của tôi, vì thế họ rất chia sẻ với tôi. Một vài người thậm chí còn cảnh báo tôi việc người ta có thể tiêm thuốc loạn thần kinh cho mình.
Bệnh nhân ở đây được chia làm 2 loại: loại nặng ngày uống thuốc 2 lần (vào lúc 8h và 19h) và loại nhẹ uống thuốc ngày 1 lần vào lúc 19h). Là những bệnh nhân tâm thần nên việc họ hay gây gỗ, thậm chí lên cơn rồi choảng nhau là “chuyện thường ngày ở huyện”. Thậm chí có lần tôi còn bị một bệnh nhân nổi xung đánh lại khi “dũng cảm” nhảy vào can ngăn cuộc ẩu đả giữa anh ta với một người khác. Một “bài học” đáng nhớ!

Nói chung, những ai không may mắc phải căn bệnh quái ác này thì đều có hoàn cảnh đáng thương tâm. Đặc biệt, có những gia đình rơi vào tình cảnh phải nói là thê thảm, mà trường hợp tôi kể sau đây là một trong số đó. Tôi vào được mấy hôm thì có một bệnh nhân nam trông rất khôi ngô, tuấn tú, tên là Trương Tuấn Hoàng, chuyển từ Bệnh viện Tâm thần Hà Nội tới. Hoàng là con trai duy nhất trong gia đình, sinh năm 1980, nhà ở trên phố Tôn Đức Thắng (HN), do thất tình rồi phát bệnh khi đang học lớp 11, vào viện hết lần này đến lần khác nhưng cứ hễ ra viện một thời gian là lại tái phát. Bố cậu đã xác định khi đưa cậu đến trung tâm là cậu sẽ ở lại đây suốt đời, và cậu cũng hiểu điều đó. Cậu kể, mẹ cậu bị trầm cảm (một dạng bệnh tâm thần) từ năm cậu mới 2 tuổi, và hiện vẫn đang điều trị ở Bệnh viện Tâm thần Trung ương (Thường Tín). Hoàng tâm sự với tôi, niềm ao ước lớn nhất bây giờ của cậu là mong bố cậu xoay xở thế nào để mẹ cậu được đưa đến đây, để ngày ngày mẹ con có cơ hội được nhìn thấy nhau, như thời gian cậu và mẹ cùng điều trị ở Bệnh viện Tâm thần TW.
Nếu bỏ qua những điều bất tiện như tình trạng bẩn thỉu (mặc dù các hộ lý vẫn quét dọn hàng ngày nhưng khu vệ sinh thường hôi hám, vì “ý thức vệ sinh” là một khái niệm xa lạ với bệnh nhân tâm thần) hay việc thường xuyên phải “đề cao cảnh giác” bởi họ có thể lên cơn bất cứ lúc nào… thì việc sống với những bệnh nhân tâm thần cũng là một trải nghiệm lý thú. Đơn giản, họ là những con người thật thà và “hồn nhiên” nhất trên trái đất này. Họ ít bị chi phối bởi những thói hư tật xấu của con người như bon chen, dối trá… Cũng như những người tàn tật, họ là những người thiếu may mắn trong xã hội, hay có thể nói, họ phải gánh chịu tội lỗi của đồng loại. Chính vì vậy mà chúng ta, những người may mắn hơn, cần quan tâm và chia sẻ nỗi bất hạnh với họ. Đó không chỉ là lương tâm mà còn là trách nhiệm của mỗi người trong xã hội!
(còn tiếp)

11 nhận xét:

  1. Cám ơn bác Lê Anh Hùng vô cùng về loạt bài tường thuật này. Tất nhiên, về trường hợp riêng của bác, tôi hoàn toàn ủng hộ bác và phản đối ngành an ninh đã bắt bớ bác một cách vi hiến, vô pháp luật. Nhưng những trải nghiệm của bác, sống trực tiếp suốt 12 ngày trong "thế giới" này là điều không phải ai cũng có cơ hội có được. Ngày xưa tôi có học về ngành tâm thần và cũng từng săn sóc, giúp đỡ vài bệnh nhân tâm thần, thế nên rất hồi hộp theo dõi loạt bài này của bác. Cám ơn bác đã dành cho những bệnh nhân này những lời lẽ hết sức nhân bản. Riêng chuyện này thôi, trong mắt tôi, bác quả thực là một "anh hùng" rồi!

    Trả lờiXóa
  2. Ông này uyên bác,nhân văn phết.Những kẻ đưa ông vào trại tâm thần chúng không tâm thần mà thuộc dạng điên dại hoặc sợ hãi đến bấn loạn.

    Trả lờiXóa
  3. Đề nghị bác Hùng bàn giao giường nằm trong đó cho tay lú vừa mới phát bệnh tối qua trên VTV nhé. Thằng đấy và hơn chục thằng nữa cùng mâm nó đang cần vào đó để Nhân dân chữa bệnh cho trước khi đi Thanh tước.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Thang Lu va 13 thang UV BCT DCSVN vao cung mam luon !

      Xóa
  4. Hay lắm, và rất cảm xúc, cảm ơn Lê Anh Hùng...đây là những bằng chứng để tố cáo thêm, loan tin thêm cho nhân loại biết rằng chế độ này nó thực sự như thế nào..và những kẻ đã đưa anh vào đó sẽ phải trả giá đắt..

    Trả lờiXóa
  5. Tôi mới biết tới những blogs của những nhà đấu tranh cho dân chủ như LAH thôi. Khi lang thang trên blogs thì đọc được bài viết về LAH bị bắt. Lúc đó tôi mới biết tới LAH. Tôi đọc ở đâu đó thì được biết LAH là một người có học thức, bình tĩnh, bản lĩnh, biết cách hành sử và dũng cảm. Sau khi LAH được tư do thì tôi rất mong được đọc bài mới của anh. Tôi nghĩ không biết Anh sẽ viết gì; Tôi nghĩ những bài đầu tiên Anh sẽ trút hết những căm thù và uất hận lên những người và chính quyền đã bắt bớ Anh. Nhưng thời gian trôi qua không thấy bài mới, tôi sợ rằng Anh bị gì đó mà không dám viết blog nữa.
    Bây giờ thì Anh đã đưa bài mới lên. Sau khi đọc những bài mới của Anh thì tôi mới hiểu được những điều nói về Anh là đúng và khâm phục Anh hơn. Anh không hồ đồ và nóng dận để viết cho xong một hai bài chửi bới CS; mà Anh đã viết những bài thật hay và tỉ mỉ về hành trình của Anh trong trại tâm thần.
    Anh đã cho người đọc thấy được một cách chi tiết về cách sinh hoạt của người bệnh, của nhân viên và thấy được cách chia phòng ốc của trung tâm. Điều này cho thấy óc quan sát và nhận định của Anh thật tuyệt vời.
    Anh cho người đọc thấy được nỗi bất hạnh và kém may mắn của những người bệnh và gia đình họ. Mặc dù ít nhiều gì tôi cũng hiểu được điều này trước khi đọc bài của Anh nhưng Anh đã làm cho tôi càng cảm thông và thương họ hơn.
    Anh thật là thâm thuý khi Anh cho chúng ta thấy họ là những người "hồn nhiên" và ít bị chi phối bởi tội lỗi để ám chỉ chính quyền và những người bắt Anh là "bon chen, dối trá, ..."
    Với những bài viết như thế này thì những người uyên bát nhất của đảng CS cũng không thể nào thuyết phục được cho các tổ chức nhân quyền và thế giới rằng LAH là người tâm thần và sự việc đưa Anh vào trại là đúng.
    Với những bài viết như thế này tôi cũng ước gì tôi bị "tâm thần" như Anh.
    Với những bài viết như thế này Anh đã làm cho bọn chúng sợ Anh hơn.
    Cám ơn Anh về những bài viết hay, đấu tranh cho lẽ phải, và cho tôi học được sự bình tĩnh và hành sử của Anh.

    Trả lờiXóa
  6. Cái gì cũng có cái giá của nó! Ai làm ác sẽ lãnh hậu quả xấu sau này!
    Riêng trường hợp của Lê Hùng Anh, 12 ngày sống trong trại tâm thần, tôi nghĩ, âu cũng là một sự trải nghiệm!
    Chúc LHA chân cứng đã mềm trong đấu tranh chống bất công trong XH

    Trả lờiXóa
  7. Trước ngày các nhà cách mạng tiền bối cũng phải qua nhà tù thực dân đế quốc mới đánh thắng được chúng. Nay cũng phải có những người anh dũng như Lê Anh Hùng đã trải qua nhà kiểu nhà tù trạm giam cộng sản thì may ra mới thắng được mấy ổng cộng sản mới này. Họ nhiều thủ đoạn lắm!

    Trả lờiXóa
  8. Tối có đọc hất tất cả nội dung đơn tố cáo của anh về các vị lãnh đạo cao cấp của đảng và Nhà nước quả thực khi đọc xong tôi cũng không tin vào sự thật đơn tố cáo của anh. Chính bản thân tôi những hôm đầu sau khi tôi đọc nội dung anh tố cáo tôi cũng nghĩ có thể anh có vấn đề chút gì về thần kinh(Mặc dù tôi biết các lãnh đạo đảng và nhà nước cũng không tốt đẹp gì). Sau đó tôi tiếp tục đọc các bài viết của anh, đặc biệt là bài dịch từ tiếng anh tôi thực sự khâm phục và kính trọng anh, và tôi tin rằng tôi đã đánh giá sai về anh ban đầu. Khi hay tin anh bị bắt vào trại tâm thần tôi lại thấy cái bỉ ổi của các lãnh đạo đảng , nhà nước đến ghê tởm.
    Bài viết của anh là chứng minh xác đáng nhất về sự vu không trắng trợn, bỉ ổi của nhà cầm quyền hiện nay.
    Lần nữa tôi xin lỗi anh về suy nghĩ ban đầu, tôi thực sự kính phục, ngưỡng mộ anh, mặc dù anh còn kém tôi vài tuổi.
    Trân trọng cầu chúc anh và người mẹ anh luôn dồi dào sức khỏe

    Trả lờiXóa
  9. Thật hú hồn, chỉ sợ nó đập chết anh sau đó đổ lỗi cho kẻ tâm thần thì gay, chúc Lê Anh Hùng vạn sự bình an, mong vợ anh chân cứng, đá mềm.

    Trả lờiXóa
  10. Ôi ,đọc những lời bác H tôi ứa nước mắt. Rồi đây lịch sử sang trang,những người nào đã đọc,đã biết và trải nghiệm chế độ này phải khắc cốt ghi tâm xem như một trang sử trong giai đoạn đen tồi nhất của dân tộc ! Mong bác Hùng sk,có nhiều bài hay và sự thật thế này !

    Trả lờiXóa